Yöresel Dil

YÖRESEL DİL

Halkımızın kullandığı dil; Trabzon ve Rize yöresinde kullanılan yöresel dil’de farklılık arzeder. Bazı köylerimizde Trabzon yöresinden gelmiş vatandaşlarımızın konuşma tarzı, klasik Karadeniz konuşma tarzını andırmakla birlikte, bu insanlarımız sayıca çok azdır.

Yaygın konuşma ağzının başlıca özelliği; sözlerin, “aha”, “ta”, “ula”, “eh”, “gız”, “haydi” gibi ünlemlerle birlikte, sanki bunlardan güç alarak söylenmesi; “bana” ve “sana” zamirlerinin “bağa” ve “sağa” biçimlerinde çekimli fiillerin ve sonlarındaki eklerin de kısaltılıp değiştirilerek telaffuz edilmesidir.

Konuşma dilinde; “gitmek” fiilinin şimdiki zamanda çekimlenmiş biçimi; “gidim, gidin, gidiyuk, gidiyusunuz” şeklindedir.

Yağlıdere konuşma şeklinin İstanbul şivesine benzediği söylenmektedir.


KULLANILAN YÖRESEL KELİMELER

Abrul ayı
Nisan ayı

Hışır
Pejmürde, perişan, dökük

Accuk
Az olan

Hepeli deliği
Evlerden ahıra inen gizli geçit

Ahacuk
İşte

Hızan
Kız ve erkek çocukların adı

Alaf
Hayvan yiyeceği

Hırpetmek
Bitiştirmek

Andır
İşe yaramayan

Höl
Islak

Anca
Biraz önce

Höldüremük
Bir hamlede içmek

Anlağa gel
Meydana gel

Imık
Sıcak

Annahla
Bak

Irgamak
Sallamak

Arkuru
Yamaca paralel

İlistir
Yemek suyunu süzmek için kullanılan altı delik kap

Aşak
Eğercek ucuna yerleştirilen yuvarlak

İşlik
Gömlek

Avu
Orman gülü

Karakış ayı
Aralık ayı

Ayam
Hava

Kaynarı
Sinirlenerek verilen cevap

Ayama
Lakap

Keltek
Isıtılan ekmeğin altına konulan teneke parçasının adı

Bece
Bu gece

Kelif
Basit ve sığınak

Bittuma
Çok az, küçük

Kesek
Kısa çubuk

Bişi
Gizli

Keyfanı
İhtiyar kadın

Bozaltı
Alaca karanlık

Kelçuk
Meyvelerin yenmeyen iç kısmı

Boydak
Başı boş

Kemre
Ahır gübresi

Böce
Fasulye

Keşif
Sıra

Buymak
Üşümek

Kömezlik
Ahırdaki hayvan dışkısını dışarıya atmaya yarayan delik

Cablama
Ağaç engel, hayvan korkuluğu

Kösele
Demir alet keskinleştirici yuvarlak taş

Caht
Cesaret, coşmak

Küfe
Hayvanlara verilen sulu yiyecek

Caranak
Sağanak yağmur

Kütmek
Tahtadan yapılan küçük oturna aracı

Cımbış
Komik, neşeli

Kürün
İçi oyularak yapılmış su altına konulan ağaç

Celecoş
Süzme, yağ ve mısır ekmeğinden yapılan yiyecek

Kile
20 Kg.’a eşit ölçü adı

Cenik
Yaylalar hariç, Yağlıdere yöresel adı

Lavaş
Pide

Cıpban
Alkış

Löç
Çok ıslak

Cıdık
Kuş tuzağı

Madallı
İştahlı

Cırıtta
Hamurdan kızartılmış yiyecek

Makluvat
Yabani hayvan

Corde
Keçi yavrusu

Mayıs
Çilek

Corluk
Yaşına yeni gelmiş keçi

Meh
Buyur

Cev
Duyurmak, ilan etmek

Merulcan
Diken ucunun taze iken yenilen kısmı

Calpama
Yoğurdu çırpmak

Merek
hayvan yiyeceklerinin konulduğu yer

Caplama
Ağacın parçalanarak yarılan kısmı

Mıskıç
Cimri

Cara
Akıntı

Mısmıl
Temiz olan

Çentik
Elde örülerek yapılmış yün çanta

Misir
Domates

Çec
Kabuğundan çıkmış fındık ve fasulye

Nafir
Kez, kere, defa

Çöten
Çubuklardan örülerek yapılan mısır ambarı

Odduk
Mısır saplarının bir araya getirilerek bir ağaç etrafında topluca yığılması

Çömez
Erkek çocuğu

Oflan
Ağaç ve otu bol meyilli arazi

Çökelik
Yağı alınmış peynir

Orak ayı
Temmuz ayı

Çömen
Mısır saplarının bir ağaç etrafında basitçe yığılmış şekli

Osmak
Kıyaslamak

Dadduk
Tatlı

Oyrak
Çökmüş ve çukur arazi

Depük
Kuru

Paaç
Çömlekle kızgın kül içinde yapılan ekmek

Dastar
Yün ipliğinden desenli dokunan kilim çeşidi

Pahal
Tembel, uyuşuk

Depebızlık
Takla atmak

Pancar
Kara lahana

Dundara durmak
Saklanmak

Papara
Ekmeğin dilimnerek şeker ve yağ karışımı yapılan tatlısı

Diple
Çeşitli bitki yapraklarından yapılan yemek

Pasa
Devamlı

Düdek
Olgunlaşmayan meyve

Paşka
Küçük ev

Eline gelmek
Elini öpmek

Paykıtmak
Kaçırmak

Efsi
ucu yanmış odun

Peğ
Taş duvar

Eğercek
Yünden iplik yapma aleti

Pezük
Şeker pancarı

Evcük
Oyuncak

Pool
Mısırın ateşte ve suda pişirilmiş hali

Evşün
Sac üstündeki ekmeği çevirmek için kullanılan alet

Putuna
Ağaçtan yapılmış turşu kabı

Evza
Kibrit

Pur
Toprak haline yüz tutmuş taş

Evlür
Yeter, kafi

Pur
Ladin ve çam ağacı dalı

Fetir
Buğday unundan, sac üzerinde pişirilen büyük ekmek

Serenti
İçine fındık ve zahirelerin konulduğu ahşap yapı

Feridi
Hafiflemek

Sef
Yanlış

Fıraktı
Çubuktan örülmüş çit

Sinmek
Saklanmak

Fışıtmak
Herhangi bir şeyi fırlatmak

Sümsük
Obur

Feşel
Yaramaz, afacan

Şalak
Salatalığın yaşlı ve geçkin olanı

Garılar
Bayanlar

Şenlik
Küçük sebze bahçesi

Gabalak
Gövdesinden turşu yapılan bir bitki

Taflan
Karayemiş

Gallemlik
Baca

Tasal
Beceriksiz, unutkan

Ganayaklı
Mazlum

Telesimek
Susamak, yorulmak

Garduk
Patates

Tırmıt
Mantar

Garpiye
Patates

Töngel
Muşmulanın bir çeşidi

Gerevi
Fındık dalını eğmeye yarayan ağaç alet

Uruf olmak
Üzülme

Gıdık
Elde taşınan küçük sepet, yumurta sepeti

Uslu
Aklı başında, sağlıklı düşünen

Gıcımık etmek
Karşısındakini sinirlendirmek

Üğüm
Fındık ocağı

Girebi
Odun kesmek, bahçe temizlemek için kullanılan alet

Üveç
Yaşına yeni gelmiş erkek koyun

Gödük
Ölçü aleti

Vire
Daima, her zaman

Got
Ölçü olarak kullanılan kap

Yaykın
Kızılağaç

Guvak
Saçta bulunan kepek

Yağlaş
undan yapılan sıvı yiyecek

Guruş taşı
Eski köy evlerinin ocaklığındaki çıkma taş

Yalavuz
Kimsesiz

Guytak
Çukur

Yenlik
Hafif

Gubul
Çubuktan örülmüş sepet

Yımak
Yıkamak

Haburdan
Buradan

Zabacca
Yarın sabah

Hatcak
Güzel

Zeğele
Akşamdan sonraki vakit

Harar
Sepetin büyüğü

Zemperi ayı
Ocak ayı

Hartama
Çatıları kapatmak için kullanılan çam ağacından yapılan ölçü

Zıbıç
Meyve ve sebze sapı

Haçen
Tez, henüz

Zivzik
Küçük fare

Happak
Ayran

Zumbuk
Yumruk

Halpıtmak
Yemek

Hevle
Öyle

Haltuk
Buzağıların boynuna takılan ip

Helle
Un lapası

Halifet
Sohbet

Havurdan
Oradan

Heri
Henüz

Hees
Bahçe ve tarla kenar yükseklikleri